{"id":1148,"date":"2022-12-29T12:49:37","date_gmt":"2022-12-29T11:49:37","guid":{"rendered":"https:\/\/przedszkole77.edu.wroclaw.pl\/?p=1148"},"modified":"2022-12-29T12:50:30","modified_gmt":"2022-12-29T11:50:30","slug":"jesli-nie-pochwaly-to-co","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/przedszkole77.edu.wroclaw.pl\/index.php\/2022\/12\/29\/jesli-nie-pochwaly-to-co\/","title":{"rendered":"Je\u015bli nie pochwa\u0142y , to co?"},"content":{"rendered":"

Polecam artyku\u0142 Ma\u0142gorzaty Sta\u0144czyk \u2013 psychologa, dziennikarki na temat: STOSOWANIA POCHWA\u0141.<\/strong><\/p>\n

PSYCHOLOGIA DZIECKA \u2013 prenumerata Newsweek<\/strong><\/p>\n

Ewa Starzyk<\/strong><\/p>\n

Je\u015bli nie pochwa\u0142y, to co?<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Chwalenie wci\u0105\u017c ma dobr\u0105 pras\u0119. Traktujemy je jako spos\u00f3b na sprawienie , by dzieci wiedzia\u0142y, \u017ce s\u0105 dla nas wa\u017cne, \u017ce doceniamy ich starania, \u017ce dobrze sobie radz\u0105 i maj\u0105 w sobie wiele zasob\u00f3w. Czy s\u0142usznie?<\/p>\n

 <\/p>\n

W wielu wsp\u00f3\u0142czesnych nurtach pedagogicznych, kt\u00f3re odchodz\u0105 od operowania przewag\u0105 si\u0142y, manipulacj\u0105 i strachem, chwalenie sta\u0142o si\u0119 zasadnicz\u0105 strategi\u0105 budowania wp\u0142ywu na dzieci\u0119ce zachowanie. Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce pochwa\u0142y ani nie spe\u0142niaj\u0105 funkcji motywuj\u0105cej, ani nie wspieraj\u0105 dzieci w tym, by dobrze o sobie my\u015bla\u0142y. Dobra wiadomo\u015b\u0107 jest taka, \u017ce w codziennych sytuacjach intuicyjnie robimy wiele innych rzeczy, kt\u00f3re karmi\u0105 dzieci\u0119ce poczucie w\u0142asnej warto\u015bci. Rezygnacja z pochwa\u0142 mo\u017ce sprawi\u0107, \u017ce przestrzeni na te wspieraj\u0105ce rzeczy w naszej relacji z dzieckiem zrobi si\u0119 jeszcze wi\u0119cej.<\/p>\n

 <\/p>\n

Pu\u0142apka warunkowej akceptacji<\/strong><\/p>\n

Przyjemno\u015b\u0107, kt\u00f3ra sprawia bycie chwalonym, trwa tylko chwil\u0119. Jest ona uwarunkowana neurobiologicznie: pochwa\u0142y powoduj\u0105 natychmiastowy wyrzut dopaminy, kt\u00f3ra stymuluje znajduj\u0105ce si\u0119 w naszym m\u00f3zgu o\u015brodki nagrody. A skoro w gr\u0119 wchodzi dopamina, to w d\u0142u\u017cszej perspektywie chwalenie uzale\u017cnia dzieci od opinii innych i sprawia, \u017ce ich zapotrzebowanie na pochwa\u0142y wzrasta. To dlatego dzieci same domagaj\u0105 si\u0119 czasem pochwa\u0142 lub celowo robi\u0105 r\u00f3\u017cne rzeczy, by zas\u0142u\u017cy\u0142o na nasz\u0105 aprobat\u0119. Nauczy\u0142y si\u0119, \u017ce to przyjemne. Nauczy\u0142y si\u0119 te\u017c, \u017ce to spos\u00f3b na bycie w polu uwagi rodzica.<\/p>\n

Koncentracja na tym, by spe\u0142ni\u0107 oczekiwania doros\u0142ych, odwraca uwag\u0119 od wykonywanej czynno\u015bci (nauki, rysowania, sportu), zmniejsza przyjemno\u015b\u0107 z samego dzia\u0142ania i utrudnia rozwijanie w\u0142asnych opinii. Je\u015bli wi\u0119c mieli\u015bmy nadziej\u0119, \u017ce chwalenie motywuje dzieci do powtarzania jakiej\u015b czynno\u015bci i wi\u0119kszego zaanga\u017cowania w ni\u0105, to warto wiedzie\u0107, \u017ce to nie dzia\u0142a w ten spos\u00f3b.<\/p>\n

Alfie Kohn, ameryka\u0144ski badacz wp\u0142ywu nagr\u00f3d i kar na zachowanie dzieci, twierdzi, \u017ce pochwa\u0142y nie s\u0105 zach\u0119t\u0105, lecz os\u0105dzaniem. Chwal\u0105c, m\u00f3wimy: \u201eZadowoli\u0142e\u015b mnie, zaspokoi\u0142e\u015b moje oczekiwania\u201d. Badania nad motywacj\u0105 wskazuj\u0105, \u017ce dok\u0142adanie motywacji zewn\u0119trznej w postaci nagr\u00f3d, tak\u017ce nagr\u00f3d werbalnych (czyli pochwa\u0142), sprawia, \u017ce motywacja wewn\u0119trzna dziecka spada. Pochwa\u0142y motywuj\u0105, ale nie do okre\u015blonej czynno\u015bci, lecz do zdobywania aprobaty innych. W gruncie rzeczy oceny nas zniech\u0119caj\u0105. Zmniejszaj\u0105 zainteresowanie samym przedmiotem. Badania analizowane przez Kohna pokaza\u0142y, \u017ce mniej ch\u0119tnie robimy rzeczy, za kt\u00f3re jeste\u015bmy chwaleni i nagradzani. Gdy stosujemy oceny, dzieci przestaj\u0105 by\u0107 zainteresowane sam\u0105 czynno\u015bci\u0105 i tym, co ona im daje, odczuwan\u0105\u00a0 satysfakcj\u0105, a skupiaj\u0105 si\u0119 na tym, czy spe\u0142niaj\u0105 oczekiwania i czy dostan\u0105 pochwa\u0142\u0119.<\/p>\n

Psycholog Carol Dweck, profesor Uniwersytetu Stanforda, w swoich badaniach wykaza\u0142a, \u017ce chwalone za inteligencj\u0119 dzieci si\u0119ga\u0142y w kolejnych etapach eksperymentu po \u0142atwiejsze zadania, by dowie\u015b\u0107, \u017ce rzeczywi\u015bcie s\u0105 tak inteligentne. Nie by\u0142y nakierowane na rozw\u00f3j, tylko na spe\u0142nienie oczekiwa\u0144.<\/p>\n

Jak nakarmi\u0107 poczucie w\u0142asnej warto\u015bci\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n

Skoro nie motywacja, to mo\u017ce poczucie warto\u015bci jest tym, co ro\u015bnie w miar\u0119 chwalenia? Niestety, tak\u017ce nie. Pochwa\u0142y maj\u0105 charakter akceptacji warunkowej, czyli zale\u017cnej od zachowania dziecka, jego przymiot\u00f3w i od tego, czy spe\u0142nia nasze oczekiwania. Mog\u0105 wi\u0119c wspiera\u0107 budowanie tzw. warunkowego poczucia w\u0142asnej warto\u015bci, kt\u00f3re sprawia, \u017ce akceptujemy siebie i czujemy si\u0119 godni mi\u0142o\u015bci wtedy, kiedy nam si\u0119 udaje, kiedy osi\u0105gamy sukces, kiedy inni okazuj\u0105 nam swoj\u0105 aprobat\u0119. Tym, co s\u0142u\u017cy dzieciom w rozwoju, jest z kolei bezwarunkowe poczucie w\u0142asnej warto\u015bci, czyli przekonanie, \u017ce w gruncie rzeczy jeste\u015bmy w porz\u0105dku tacy jacy jeste\u015bmy. Nie wtedy, gdy dobrze nam si\u0119 wiedzie, ale tak\u017ce wtedy, gdy nam trudno, gdy co\u015b nam si\u0119 nie udaje i gdy pope\u0142niamy b\u0142\u0119dy.<\/p>\n

Pochwa\u0142y buduj\u0105 te\u017c presj\u0119 i w\u0105tpliwo\u015bci, czy kolejnym razem uda si\u0119 zmie\u015bci\u0107 w oczekiwaniach wa\u017cnych dla nas os\u00f3b. Powoduj\u0105 l\u0119k: \u201e Co b\u0119dzie, gdy drugi raz nie osi\u0105gn\u0119 takiego wyniku? Czy b\u0119d\u0119 przyj\u0119ty?. Gdy s\u0142yszymy, \u017ce jeste\u015bmy dzielni, najlepsi, wspaniali, pojawia si\u0119 obawa, \u017ce inni ludzie odkryj\u0105 w ko\u0144cu, \u017ce pod spodem kryje si\u0119 normalny cz\u0142owiek, a nie kto\u015b wspania\u0142y, najm\u0105drzejszy. Bardzo trudno wtedy przyj\u0105\u0107 niepowodzenia i korzysta\u0107 z pomocy.<\/p>\n

Co zamiast pochwa\u0142?<\/strong><\/p>\n

Bezwarunkowe poczucie w\u0142asnej warto\u015bci wyrasta na bezwarunkowej akceptacji. Chodzi o okazywanie mi\u0142o\u015bci i uznania niezale\u017cnie od tego, jak dzieci sobie radz\u0105. Akceptowa\u0107 to znaczy przyjmowa\u0107, uzna c, pogodzi\u0107\u00a0 si\u0119 z czym\u015b. W praktyce akceptacja cz\u0119sto polega raczej na niepodejmowaniu dzia\u0142ania ni\u017c dzia\u0142aniu. Akceptowa\u0107 to: nie manipulowa\u0107, nie negowa\u0107, nie naprawia\u0107, nie lepi\u0107 dziecka na kszta\u0142t w\u0142asnych marze\u0144 lub oczekiwa\u0144. Akceptowa\u0107 to patrze\u0107 na drugiego cz\u0142owieka z \u017cyczliwo\u015bci\u0105 (czyli dobrze mu \u017cycz\u0105c) i dawa\u0107 mu by\u0107 tym, kim jest, pozwalaj\u0105c\u00a0 mu by\u0107 innym i odr\u0119bnym od nas.<\/p>\n

Zmiana wymaga przede wszystkim \u201eprzemeblowania\u201d w g\u0142owie. Trudno czasem uzna\u0107, \u017ce wypowiedziane w dobrej wierze: \u201e Ale jeste\u015b m\u0105dry, wspaniale si\u0119 spisa\u0142e\u015b, kochanie\u201d \u2013 niekoniecznie wspiera dziecko. To dlatego, \u017ce ocenianie wesz\u0142o nam g\u0142\u0119boko w nawyk. Nauczyli\u015bmy si\u0119, \u017ce formu\u0142owanie ocen jest sposobem na okazywanie uwagi, mi\u0142o\u015bci i troski. Rodzice m\u00f3wi\u0105 cz\u0119sto, \u017ce naj\u0142atwiej im o autentyczne wyra\u017canie siebie w j\u0119zyku pochwa\u0142.<\/p>\n

Je\u015bli nie wiemy, co powiedzie\u0107, mo\u017cemy na chwil\u0119 zamilcze\u0107, przyjrze\u0107 si\u0119 dziecku, zada\u0107 pytanie, zaciekawi\u0107 si\u0119 tym, co si\u0119 dzieje.<\/p>\n

Wbrew obawom rodzic\u00f3w nie jest tak, \u017ce je\u015bli czasem bezrefleksyjnie zawo\u0142am \u201esuper\u201d albo \u201ebrawo\u201d, to zaprzepa\u015bcimy motywacj\u0119 wewn\u0119trzn\u0105 dziecka. To naturalne, \u017ce dzieci czasem robi\u0105 rzeczy, kt\u00f3re sprawiaj\u0105, i\u017c jeste\u015bmy przej\u0119ci. Warto jednak sprawdzi\u0107: czy dziecko potrzebuje to us\u0142ysze\u0107? Czy to ja potrzebuj\u0119 to powiedzie\u0107? Jak mog\u0119 inaczej si\u0119 o siebie zatroszczy\u0107, skoro wiem, \u017ce jego to nie wspiera? Mo\u017cna by\u0107 entuzjastycznym, mo\u017cna pozosta\u0107 w kontakcie i r\u00f3wnocze\u015bnie nie ocenia\u0107.<\/p>\n

Kluczowa wydaje si\u0119 zmiana podej\u015bcia, przestawienia si\u0119 z oceniania na bycie i czerpanie satysfakcji z samego kontaktu. Pomocne s\u0105 tu, ciekawo\u015b\u0107 i uznanie godno\u015bci oraz warto\u015bci dziecka jako cz\u0142owieka.<\/p>\n

Profesor Hanna Olechnowicz, polska psycholog, prekursorka dzia\u0142a\u0144 niedyrektywnych w terapii dzieci, nazwa\u0142a taki kontakt uwag\u0105 niewarto\u015bciuj\u0105c\u0105. Uwaga niewarto\u015bciuj\u0105ca jest wolna od oceny, por\u00f3wna\u0144 i pochwa\u0142. Dzi\u0119ki temu nie tworzy ona presji na osi\u0105gni\u0119cie sukcesu i zyskanie aprobaty innych. Bycie w tym rodzaju relacji z dzieckiem pozwala te\u017c przygl\u0105da\u0107 si\u0119 wysy\u0142anym przez nie komunikatom, kt\u00f3re mog\u0105 wskazywa\u0107 doros\u0142ym, czego dziecko potrzebuje i na co jest w danej chwili gotowe.<\/p>\n

UWAGA NIEWARTO\u015aCIUJ\u0104CA W PRAKTYCE:<\/p>\n